السيد محمدمهدي بحر العلوم
56
رساله سير و سلوك منسوب به بحر العلوم (فارسى)
زياده بر اين در حقّ مخلصين نتوان بيان كرد چه ، عبارات از آن قاصر و افهام خلق غير متحمّل است . « 1 » قال ربّ العزّة : أوليائى تحت قبابى لا يعرفهم غيرى . « 2 » يعنى لا يعرف عوالمهم و درجاتهم غيرى . [ دو گونه قتل في سبيل الله ] و چنانچه دانستى وصول به اين عالم به قتل في سبيل الله موقوف است . « 3 » پس مادامى كه بنده در راه كشته نشود داخل عالم خلوص للّه نگردد ، و كشته شدن عبارت است از قطع علاقهء روح از بدن « 4 » پس
--> ص 84 و ص 93 آورده است . و نيز در « عوارف المعارف » در هامش ص 228 از جلد چهارم « احياء العلوم » آورده است . ( 1 ) - محتمل ، نسخه بدل . ( 2 ) - اين حديث را در « مرصاد العباد » در باب « 3 » فصل « 9 » ص 116 و در باب « 3 » فصل « 10 » ص 123 و در باب « 4 » فصل « 3 » ص 190 و در باب « 5 » فصل « 8 » ص 268 ، و در « احياء العلوم » ج 4 ، ص 256 ، و در « كشف المحجوب » هجويرى ص 70 ، از طبع لنينگراد آورده است . ( 3 ) - آنچه را كه مصنّف ( ره ) از اينجا به بعد تا ص 64 ذكر مىكند تا قوله « امّا منازل چهلگانهء عالم خلوص » راجع به عالم خلوص نيست بلكه راجع به خصوصيّات عوالم متقدّم بر خلوص است كه بعدا مفصّلا به ذكر آن مىپردازد . و ليكن در اينجا چون اجمالا بيان فرمود كه وصول به عالم خلوص متوقّف بر قتل في سبيل الله است ، خواست شمّهاى از خصوصيّات آن عوالم را كه از جمله حالات منافقين آنست بيان فرمايد استطرادا و شرح مفصّل قتل في سبيل اللّه به تمام مراتبه و مقدّمات آن از جهاد و هجرت و ايمان و اسلام با تمام درجات آنها كه مقدّمهء ورود در عالم خلوصند بعدا آنجا كه مىفرمايد « و اما شرح عوالم مقدّمهء بر خلوص » ذكر خواهد شد . ( 4 ) - بدانكه در اصطلاح عرفا مراد از دل و قلب همان عالم مثال و ملكوت